7 Maddede Erken Menopoz ve Nedenleri - Doç. Dr. Latif Küpelioğlu 7 Maddede Erken Menopoz ve Nedenleri
RANDEVU AL

ONLINE RANDEVU

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

7 Maddede Erken Menopoz ve Nedenleri

7 Maddede Erken Menopoz ve Nedenleri

1 ) Erken menopoz nedir?

Menopoz süreci, kadınların 45-55 yaşları arasında yaşadığı fizyolojik ve doğal bir süreçtir. Ülkemizde menopoza girme yaşı ortalama olarak 45 iken, dünyada menopoz yaşı 49’dur. Bununla beraber 40 yaşından önce menopoza girilmesi, erken menopoz olarak adlandırılmaktadır. Fakat erken menopoz doğal ya da beklenen bir durum değildir. Erken menopoz çeşitli sebeplerle meydana gelebilmektedir.

Yapılan araştırmalar; erken menopoza yol açan faktörler arasında en yaygınının yaşam tarzı ve alışkanlıkları olduğunu bildirmektedir. Erken menopoz; meslek seçimi, stres, sigara ve alkol kullanımı gibi faktörlerle meydana gelebilmektedir.

2 ) Otoimmun hastalıklar menopoza yol açar mı?

Bağışıklık sistemini, insanın hastalıklara karşı savunma mekanizmasıdır. Bu mekanizmada ortaya çıkabilecek sorunlar, otoimmun hastalıklar olarak ifade edilir. Bu hastalıklarda; çeşitli sebeplerle dolayısı ile bağışıklık sistemi, vücutta bulunan organları risk olarak algılayıp hasar vermesidir. Şayet sistem, yumurtalıkları risk olarak algılamış ise, yumurtalıkların işlevi olması gerekenden daha erken zamanda bitebilir. Bu sebeple de erken menopoz meydana gelebilir.

3 ) Yumurtalıkların ameliyatla alınması

Çeşitli hastalıklar sebebiyle yumurtalıklar cerrahi müdahale ile alınmış ise, tıbbi bir menopoz dönemi başlar. Bunun dışında jinekolojik amaçla uygulanan cerrahi operasyonlarda da yumurtalıklar zarar görebilir. Bu durumda da erken menopoz ortaya çıkabilir.

4 ) Kemoterapi ve radyoterapi ( kanser tedavileri )

Kanserli hücrelerin tedavi edilmesi adına kemoterapi ve radyoterapi işlemleri uygulanır. Bu tedaviler yumurtaların kalıcı olarak hasar görmesine yol açar. Bu sebeple de erken menopoz ortaya çıkabilir. Bu sebeple de uzmanlar, kanser tedavisinden önce yumurta hücrelerinin dondurulmasını önermektedir.

5 ) Genetik yatkınlık

Kadınların menopoz yaşı, annelerinki ile neredeyse aynı olmaktadır. Genetik faktörler, kadının menopoz yaşını belirleyen en önemli faktörler arasındadır. Şayet ailede erken menopoz öyküsü varsa, kadının mutlaka menopoza girmeden önce yumurtalıklarının durumunu değerlendirmesi ve gereken önlemleri alması gerekmektedir.

erken-menopoz

6 ) Kromozom bozuklukları

Hatalı kromozom kodlaması olarak adlandırılan Frajil X sendromu gibi Turner sendromu yumurtalıkların erken yaşta tükenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle kromozomal hastalıklar, erken menopoz nedenleri arasında yer almaktadır.

7 ) Yaşam tarzı

Kişinin sigara ve alkol tüketimi, yumurtalıkların daha erken tükenmesine yol açabilir. Bununla beraber kimyasala maruz kalma, radyasyona maruz kalma, aşırı stresli ortamlarda bulunma gibi faktörler de yumurtalıkların erken tükenmesine yol açabilir ve erken menopoz meydana gelebilir.

Stres menopozu nasıl etkiler?

Stresin oldukça yoğun yaşanması, üreme hormonlarının fonksiyonlarını bozabilir. Stres yalnızca erken menopoza değil, birçok ciddi hastalığa da sebep olabilmektedir. Aşırı stres; hormonal bozukluklara, adet düzensizliklerine ve yumurtalıkların erken tükenmesine yol açabilir. Bu gibi durumlarda profesyonel yardım almaktan çekinmemek gerekmektedir.

Beslenme alışkanlığı erken menopoza yol açar mı?

Beslenme düzeninin sağlıksız ve düzensiz olması; hormonal hastalıkların oluşmasına yol açan en önemli faktörlerden biridir. Bununla beraber yapılan bilimsel araştırmalar, sağlıklı beslenen kişilerin üreme organlarının daha sağlıklı işlev gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca yapılan araştırmalara göre beslenme bozukluğu ile beraber sebze ağırlıklı beslenen kadınlarda erken menopoz riski artış göstermektedir.

Kadınlar neden menopoz yaşar?

Kadınlar dünyaya belirli bir yumurtalık rezervi ile gelmektedir. Ergenlik dönemine kadar bu yumurtalar  300 bine kadar düşebilir. Bu düşüş 35 yaşından sonra artar. Bu sebeple de 35 yaşından sonra çocuk sahibi olma şansı düşer. Menopoz dönemine kadar da yumurta sayısı gittikçe azalır ve menopoz döneminde kesin olarak tükenir.

Kadınlık hormonu olan östrojen hormonları, yumurtalıklar sayesinde salgılanmaktadır. Yaş ilerledikçe, östrojen hormonunda azalma meydana gelir. Var olan yumurta miktarı azaldıkça ve daha çok özellik sağlayamadıkça, östrojen hormonunun sayısı da azalmaya başlar. Böyle bir durumda, vücutta bulunan hormonlar hızlı bir şekilde yükselip düşme eğilimi gösterirler.

Erken menopozun durdurulması veya yavaşlatılması mümkün mü?

Çeşitli durumlarda, erken menopoza dair belirtiler altta yatan sebebin tedavi  edilmesiyle kendiliğinden ortadan kalkabilir. Bu durum %1’lik bir ihtimaldir.

Ancak buna yol açan sebep otoimmun hastalıklar ise, ikincil bir hastalık da bu durumu tetikliyorsa, erken menopoz süreci yavaşlatılabilir. Ancak genellikle erken menopoz süreci ilerleyicidir.

Son zamanlarda, DHEA olarak adlandırılan ve anti-aging (yaşlanmayı geciktirici ya da geri döndürücü olarak tercüme edilebilir) için kullanılan ilaçlar ile erken menopoz belirtilerin ertelenmesine çalışılmaktadır. Ancak bu aşamada başarı şansı, kadının yaşıyla doğru orantılıdır.

Şayet kadın 35 yaşın altındaysa, tedavide başarı sağlanma şansı artmaktadır.  Ortalama olarak 60 günlük uygulanan tedavi süresince, başarı sağlanamayan olgularda, tedavinin süresi uzatılabilir. Fakat en fazla sağlanan başarı oranları, tedavinin başladığı ilk 2 ay ile 3 ay arasında elde edilebilmektedir.

erken-menopoz-nedenleri-nelerdir

Erken menopoz osteoporoz (kemik erimesi) sürecini hızlandırır mı?

Erken menopoz durumlarında; sorunun kendi kendine düzelmesi ya da tedavinin sağlanması genellikle mümkün değildir. Ancak erken menopozun en büyük dezavantajı, menopozda geçirilen sürenin daha fazla olmasıdır. Kadınlar, bu durumda kemik erimesi riskli ile daha çok karşı karşıyadır. Bu durumda gerekli önlemlerin mutlaka doktor kontrolünde alınması, düzenli egzersiz ve spor yapılması oldukça önemlidir.

Ateş basması, vajinada kuruluk, ruhsal gerginlik gibi standart menopoz belirtileri de bir çok durumda hormon tedavisine olumlu cevap vermektedir.

Yumurta hücrelerinin tükenmesi ile ortaya çıkan erken menopoz durumlarında; kadının yumurta hücreleri yetersiz olmaktadır. Bu sebeple de yardımcı üreme yöntemleri dahil olmak üzere gebeliğin oluşma ihtimali oldukça azdır.

Erken menopoz engellenebilir mi?

Erken menopoz, çoğunlukla ön görülemeyen bir durumdur. Bu sebeple de ailesinde erken menopoz öyküsü olan kişilerin mutlaka yumurtalık rezervlerinin durumuna bakması gerekmektedir. Bununla beraber erken menopoz riski taşıyan kadınların, çocuk sahibi olma yaşını ertelememesi önerilmektedir.

Erken menopoz, toplum içerisinde ender olarak yaşanmaktadır. Ancak çocuk sahibi olmayı düşünen her kadının, erken menopoz riski olmasa bile rutin kontrollerini yaptırması oldukça önemlidir.Bununla beraber birtakım hormon testleri ile beraber, yumurtalıkların ultrasonografi ile değerlendirmesinden ibaret olan yumurtalık rezervi (doğurganlık) ölçümlerini yaptırmaları gerekmektedir.

Yumurtalık rezervlerinin değerlendirilmesi, yumurtalıklarda yer alan, döllenme için uygun yumurta hücresinin sayısı açısından oldukça faydalı ipuçları vermektedir.

Yumurtalık rezervleri, adet döneminin ilk günlerinde uygulanan AMH testi ile saptanabilmektedir. Adet döneminin ilk günlerinde vajinal ultrason ile birlikte uygulanan AMH testi ile beraber FSH ve E2 hormonlarının ölçümü de yapılabilmektedir.

Oosit kriyoprezervasyon (yumurtalık hücresi dondurulması)

Erken menopoz riski olan kadınların yumurta hücrelerini dondurması oldukça önemlidir. Bu sayede menopozdan sonra şayet hormon durumu uygunsa gebelik sağlanabilir.

Yorumlar

Bir yorum yazınız