Kadın Kısırlık Nedenleri Nelerdir? - Doç. Dr. Latif Küpelioğlu Kadın Kısırlık Nedenleri Nelerdir?
RANDEVU AL

ONLINE RANDEVU

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

Kadın Kısırlık Nedenleri Nelerdir?

Kadın Kısırlık Nedenleri Nelerdir?

Kısırlık ya da infertilite, kadınlarda ve erkeklerde tıbbî sebepler yüzünden bebek sahibi olamama durumudur. Tıp dilinde kısırlık; ”herhangi bir korunma olmaksızın, düzenli cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içerisinde bebek sahibi olamama” şeklinde bir tanımlanır. Dünya genelinin %15-20’lik bir oranı, bebek sahibi olmayı ne yazık ki doğal yollarla sağlayamazlar. Buna neden olan faktörlerin içerisinde kadın kaynaklıklı etkenler  %50’lik bir kısmı oluşturur. Kadın kaynaklı infertilite nedenlerinden en mühimi, her ay yumurta üretmesi normal olan kadının bu yumurtayı üretememesidir. Üretebilse bile düzenli olarak üretilmemesidir. Bu sorunlara, ovulasyon bozukluk yani yumurtlama bozukları ismi verilir.

Kadınlarda başlıca kısırlık (infertilite) nedenleri:

  • Yumurtlama (ovulasyon) düzensizlikleri,
  • Tüplerin kapalı olması,
  • Endometriozis,
  • Hiperprolaktinemi (Süt hormonu yüksekliği),
  • Troid hormon bozuklukları (guatr, hipotroidi, hipertroidi),
  • Rahimde bulunan patolojiler (Endometrial ossifikasyon),
  • Antisperm antikorlar,
  • Rahim ve yumurtalıklarla ilgili geçirilen ameliyatlar,
  • Genital organlarla ilgili geçirilmiş enfeksiyonlar,
  • İleri yaşa bağlı over rezerv azalması,
  • Rahim ağzına bağlı nedenler, servikal faktör.

İnfertilite konusunda etkili diğer faktörler:

  • Sigara,
  • Obezite (Şişmanlık),
  • Servikal stenoz (rahim ağzının kapalı olması),
  • Vajinismus,
  • Düzenli ve doğru cinsel ilişki olmaması,
  • Rahim içerisinde yapışıklıklar olması (Asherman sendromu),
  • Luteal faz yetmezliği,
  • Erken menopoz, erken over yetmezliği,
  • Kemoterapi ve radyoterapi görmüş olmak.

Kadınlarda kısırlık nedenleri

Endometriozis

Endometriozis ise rahim içini döşeyen endometriyumun rahim dışına yerleşmesi sorunudur. Yumurtalıklara ya da karın içine yerleşebilir. Adet dönemlerinde bu bölgelerde de kanama olur, bu sebeple de hasta şiddetli ağrılar duyabilir. Kanamanın verdiği hasar hasebiyle cinsel ilişki esnasında ağrı duyulabilir, farklı zamanlarda kasık ağrısı meydana gelebilir. Endometriozis, zaman içerisinde çikolata kistine sebep olabilir. Bu kistler, laparoskopik cerrahi ile tedavi edilebilir. Ancak kimi zaman ilaç tedavisi de yeterli olabilmektedir. Tedavi yöntemleriyle hastalığın gelişmesi durdurulabileceği gibi geriletilebilir. Ancak gene de hamilelik oluşmayabilir, bu sebeple tüp bebek yöntemine başvurulabilir.

Endometriozis Belirtileri:

  • Kronik kasık ağrısı
  • Karın ağrısı, bel ağrısı, sırt ağrısı
  • Adetlerin sancılı olması
  • İnfertilite (Kısırlık)
  • Ağrılı cinsel ilişki
  • Bacaklarda ağrı

Daha nadir olarak:

  • Kabızklık ya da ishal
  • Makata vuran ağrı
  • Kanlı dışkı
  • Makattan kanama olması
  • İdrarda kan olması
  • Adet zamanında burun kanaması
  • Adet zamanında vücudun çeşitli yerlerinde kanama ve morarma
  • Endometriozis hastalarının hamile kalabilmesi çeşitli nedenlerle zorlaşır. Hamile kalınsa dahi düşük riskleri gözlenebilir.
  • Endometriozisin yumurtalıklarda yerleşmesi sebebiyle endometrioma ya da çikolata kistleri meydana gelebilir.

Polipler

Kadınlarda hamileliğin sağlanabilmesi için rahmin de normal işlevlerini yerine getirebilmesi gerekir. Bebeğin gelişeceği, rahmin içinde;

  • iltihap ya da doğumsal yapışıklıklar,
  • polipler,
  • miyom adı verilen rahmin içine doğru gelişen tümörler,
  • doğumsal olarak gelişen yürek biçimindeki rahimler.

Çift rahme sahip olma gibi çeşitli nedenler sebebiyle gebeliğin oluşması zorlaşabilir. Gebelik oluşsa bile, düşükle sonuçlanabilir. Bu sorunlar, cerrahi müdahaleler ile düzeltilebilir. Kısırlığa yol açan faktörler arasında: rahimdeki şekil bozuklukları, enfeksiyonlar ve mukus kalitesinin iyi olmaması, rahim ağzında (serviks) ya da rahim içinde gelişen polipler sayılabilir. Polip; iyi huylu, küçük, dokulardır. Kötü bir hastalık değildir, ancak gebeliğin oluşmasını zorlaştırabilir.

Rahim ağzı salgısı iltihabı

Kadın kısırlıklarda görülen başka bir faktör ise, rahim ağzı salgısındaki iltihaplardır. Rahim ağzı salgısının iltihaplı olması, spermlerin geçişini zorlaştırır. Hatta spermleri öldürebilir. Eşler arasında dokuların uyumsuz olması sebebiyle, bazen kadın, sperme karşı, karşıt maddeler üretebilir. Bu maddeler de spermlerin ölmesine yol açar.

Kadının yaşı

Kısırlığın en önemli nedenlerinden biri de anne adayının yaşıdır. Kadının yaşı ile birlikte yumurtalar azalmaya başlar, yumurtlama bozulmaya başlar ve yumurtanın kalitesi de git gide kötüleşir. Gebelik sağlansa dahi, düşük riski artar. Yumurtlama yaşlanması, menopoz döneminin girileceği yaş ile yakından ilgilidir. Menopoza girilecek dönem öngörülebilir. Adetin üçüncü günü uygulanan özel testlerle de yumurtalık yaşıyla ilgili tahminlerde bulunulabilir.

Tüplerin (kanalların) kapalı olması

Her iki tüpün kapalı (tıkalı) olması halinde, yumurtanın tüpten geçip sperm ile birleşmesi ve gebelik oluşması mümkün olmaz.  Tek bir tüp kapalı ise gebelik oluşabilir. Tüpler önceden geçirilmiş çeşitli enfeksiyonlar sebebiyle (PID), endometriozis sebebiyle, karın içerisindeki ameliyatlar sebebiyle tıkanabilir. Tüplerin tıkalı olup olmadığını anlamak için rahim filmi (HSG) çekilir. Rahim filminde tıkalı çıkan tüplerin tıkalılığından emin olmak adına çoğunlukla laparoskopi uygulanaır. Rahim filminde kapalı olan tüpler laparoskopide açık olarak gözükebilir. Her iki tüpün kapalı olduğundan da emin olunursa tüp bebek uygulanmasına başvurulur.

Hiperprolaktinemi (Süt hormonu yükselmesi)

Süt hormonunun yükselmesi, yumurtlama düzensizliğine ve kısırlığa yol açabilir. Prolaktin (PRL), beyinde hipofizden salgılananan bir hormondur. Şayet hipofizde cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulacak kadar büyük bir adenom (tümör) mevcut değil ise prolaktin seviyesini düşürmek adına ilaç tedavisine başlanır. Troid hormonlarındaki anormallikler de prolaktin artışına yol açabilir.

Kadın kısırlığı için risk oluşturan dış etmenler nelerdir?

  • İlk etkeni anne adayının sigara içicisi olmasıdır.
  • Nikotin, yumurtalığın kalitesinin bozulmasına yol açar. Bu nedenle döllenme güçleşir ve tüp bebek tedavilerinde bile gebelik sağlanma şansı azalır.
  • Alkol de sigaraya nazaran daha az etkili olsa dahi, gebeliğin oluşma şansını azaltır. Bu etkiler, bilim insanları tarafından da kabul edilmiştir.
  • Anne adayının kilosu da gebelik şansını etkiler. Kadının çok zayıf ya da çok kilolu olması yani beslenmedeki problemler de yumurtlamayı etkiler ve kısırlığa yol açar.

Spiral kullanımı

Spiral, kısırlığa yol açan bir etken olarak kabul edilir. Spiral, bir doğum kontrol yöntemidir. Gövdesi rahmin içinde, gövdesinden çıkan ipler ise vajinanın içindedir. Vajinanın içine doğru sarkıtılan ipler ise, spiralin zamanı gelince çıkartılması içindir. Ancak bu ipler, kirli vajina ile temiz rahmin içini bir araya getirir. Bu sebeple iltihaplara yol açabilir. Vajinada, cinsel ilişkide geçen bakteriler, mikroplar rahmin içine gider. Bu sebeple iltihaplanmalar meydana gelir.

Bu iltihaplanma rahim zarını etkiler ve yumurtalık kanallarına doğru gider. Bu da, o kanalların yapışmasına ya da içindeki tüycüklerin bozulmasına yol açar. Bu nedenle spiralin, hiç bebek sahibi olmamış anne adaylarına takılması tavsiye edilmez.

İLETİŞİM FORMU