Menopozda Yapılan Hormon Testleri Nelerdir? - Doç. Dr. Latif Küpelioğlu Menopozda Yapılan Hormon Testleri Nelerdir?
RANDEVU AL

ONLINE RANDEVU

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

Menopozda Yapılan Hormon Testleri Nelerdir?

Menopozda Yapılan Hormon Testleri Nelerdir?

Menopoz teşhisi için hormon testleri ne zaman yapılır?

Bir kadının menopoz dönemine girip girmediği konusu ile alakalı olarak şüphe duyulduğu takdirde kadındaki ilgili olan hormonların düzeyi adet döngüsünün 3. günü yapılan kan tahlilleri neticesine bakılarak incelenir. Adet döngüsünün 3. günü değerlendirmeye alınan hormon tahlilleri için hastanın aç veya tok olması gerekmemektedir. Çünkü hastanın açlık ya da tokluk durumu adet döngüsünün 3. günü yapılan kan tahlilleri neticesine bakılarak incelenen hormon tahlillerini etkilemez. Eğer bahsi geçen hasta uzun bir süredir adet görmüyorsa söz konusu değerlendirilmesi yapılacak olan hormon tahlilleri herhangi bir gün içerisinde yapılabilir.

Kadınlarda “menopozda yapılan hormon testleri nelerdir?” sorusunun yanıtına geçmek gerekirse;

FSH hormonu:

Menopoza girilip girilmediği ile ilgili olarak yapılan teşhis açısından en değerli hormon FSH hormonudur. FSH hormonu beyinde hipofiz olarak bilenen bölgeden salgılanmaktadır ve beynin hipofiz olarak bilenen bölgesinden salgılanan FSH hormonu yumurtalıklara etki ederek yumurtaların (foliküllerin) büyümesi ile ilgili destek verir ve östrojen gibi diğer önemli hormonların da salgılanması için uyarıda bulunur.

Menopoz evresinin öncesi bir süreçte kadında adetin üçüncü günü kan tahlili ile değerlendirilen FSH hormonu seviyesinin neticesi 20’nin (mlU/ml) altında çıkar. FSH hormonu seviyesinin kontrol edilen kan tahlilinde 10’un altında çıkması yumurtalık kapasitesinde sorun olmadığını ve östrojen hormonu üretiminin uygun olduğunu, yumurtaların iyi bir şekilde geliştiğini göstermektedir. FSH hormonu seviyesinin kontrol edilen kan tahlilinde 10’un üzerinde çıkan hormon değerleri yumurtalık haznesinin yavaşça azalma gösterdiğini belirtir, 15 ila 20 arasında çıkan seviyeler de menopoz evresine girilmeye yaklaşıldığını ifade eder, genellikle bu dönemde kadınlarda adet kanamaları seyrek olarak görülür.  Genellikle kan tahlilinde 30’un üzerinde çıkan FSH hormon değerleri ise artık kalıcı olarak menopoz dönemine girildiğini belirtir ve bu değerlerin gözlemlendiği kadın da artık hiç adet kanaması görülmez ya da görülen adet kanamaları oldukça seyrekleşir.

Adet döngüsünün 3. günü ya da ilk günleri dışında adet kanamasının başlamasının ardından ya da adet kanamasının gerçekleşmesine yakın süreçlerde kontrol edilen FSH hormonu seviyelerinin kan tahlillerinde yüksek çıkması normaldir, bu nedenle menopoz değerlendirilmesi açısından kullanılamaz.

Östrojen hormonu (ESTRADİOL, E2):

Menopoz evresine girilmesi ile birlikte kan tahlilinde değerlendirilen östrojen hormon değerlerinde azalma meydana gelir. Östrojen hormonunun yumurtalıklarda büyüyen yumurtalar (folikül hücreleri) sayesinde üretilmesi de östrojen hormon değerlerinde azalmanın nedenidir. Menopoz dönemine girilmesi ile birlikte yumurtalıklarda (overlerde) yumurta büyümesi ve yumurtlama (ovulasyon) fonksiyonunun duraksayacağı nedenine bağlı olarak östrojen hormon üretimi de yavaşlar.

Menopoz öncesi süreçte adetin 3. günü kan tahlilinde kontrol edilen östrojen hormonunun düzeyi: 25-140 pg/ml arasında çıkmaktadır. Menstruel periyodun orta sürecinde ya da adet kanamasının görülmesine yakın bir evrede kan tahlilinde kontrol edilen östrojen hormonunun değeri daha yüksek çıkabilir. Menopoz teşhisi açısından adetin 3. günü tahlil neticesiyle incelenen östrojen hormonunun değeri oldukça önem arz etmektedir.

Ancak östrojen hormonu seviyesi menopoz dönemine girilip girilmediği açısından yapılan teşhis konusunda FSH hormonu kadar önemli taşımamaktadır.

Örnekle izah etmek gerekirse adetin 3. günü kanda bakılan tahlil ile hormon değerleri analiz edilen bir kadında östrojen hormonu değeri düşük olmasına karşın FSH hormonunda yükselme gözlemleniyorsa bu kadının menopoz dönemine girdiği konusu gündeme alınmaz çünkü östrojen hormonundaki azalmanın farklı nedenlere bağlı olduğu akla gelir.

LH hormonu:

Menopoz öncesi dönemde bir kadında adetin 3. günü düzeyi analiz edilen LH hormonu düzeyi: 5-20 mlU/ml arasında yer almaktadır. Menopoz dönemine girildiği vakit LH hormonu değerinde de FSH hormonundaki gibi yükselme gözlemlenir fakat LH hormonu seviyesinin yükselmesi FSH hormonu değerine oranla daha bir zamanda başlar. LH hormonu değeri menopozu teşhis etmek açısından genellikle değerlendirmeye alınmaz. FSH hormonunun düzeyi menopoz teşhisi ile ilgili olarak başvurulan en önemli kriterdir.

İnhibin B hormonu:

İnhibin B hormonu yumurtalıklarda  (overlerde) bulunan sertoli ve granüloza hücrelerinden salgılanmaktadır.

İnhibin B fonksiyonu beyinden salgılanan FSH hormonunun baskılanmasını sağlamaktır. Menopoz evresinin yaklaşması ile yumurtalıklardan salgılanan İnhibin-B hormonunun azalmasına bağlı olarak FSH hormonu seviyesinde yükselme gözlemlenir. Pratikte İnhibin B hormonu değerinin analiz edilmesi sıklıkla kullanılmamaktadır.

Testosteron ve progesteron hormonu:

Testesteron ve progesteron hormonlarının değerin de menopoz evresine girilmesiyle birlikte düşüş gözlemlenir fakat söz konusu iki hormonun düzeyinin analiz edilmesine menopoza girilip girilmediği konusunda teşhis yapmak için başvurulmaz.

HCG hormonu:

HCG hormonu kanda gebelik testi için analiz edilen bir hormondur.  Söz konusu hormon kadınlarda yaş faktörüne bağlı olarak hafif yükselme gösterir bu nedenle özellikle 40 yaşın üstündeki kadınlarda hafif artış (30-40 civarındaki değerler) gebeliğin gerçekleştiği yönünde şüphe duyulmasına neden olabilir. Menopoz döneminin ardından ilerleyen yaş grubu kadınlarda HCG hormonu değerinde hafif artışa rastlanır fakat menopozun teşhis edilmesi bakımından HCG hormon değerinin analiz edilmesi pratikte kullanılmaz.

Menopozun yaklaştığı geçiş döneminde kadınlarda bazı hormonal değişiklikler yaşanır. Menopozal geçiş süreci menopozun yaklaştığı ve adetin görüldüğü son bir kaç yılı kapsayan dönemdir. Ülkemizdeki kadınlarda saptanan ortalama menopoz yaş aralığı 46 ila 48 yaş aralığıdır.

Genellikle 44-45 yaşları ya da kimi kadınlarda 50’ye yakın yaşlar menopoz dönemine yakın geçiş dönemi olarak bilinmektedir.

Her kadın menopoz dönemine ortalama yaş aralığında girmeyebilir bazı kadınlar menopoz dönemine daha erken yaşlarda iken girebilmektedir.

Erken yaşlarda da girilebilen menopoz evresinde hormonlarla ilgili önemli hususlar:

– Menopoz dönemine girmenin yaklaştığı süreçte öncelikli ve en önemli hormonal değişim FSH hormonu seviyesindeki yükselmedir.

– Bu evrede östrojen hormonu seviyesi değerinde azalmaya rastlanmayabilir. Östrojen hormonu seviyesinde saptanan azalma genel olarak menopoz evresine tam olarak girmekle, adet kanamalarının tümüyle sonlanmasına yakın bir zamanda meydana gelir.

FSH hormonu 45 ila 46 yaş aralığında yükselme gösterirken, östrojen (E2) hormonu seviyesin de de 50 yaş civarında düşüş saptanmaktadır.

– Bu nedenledir ki menopoz dönemine geçiş evresinin ilk dönemlerinde gözlemlenen FSH hormonu değerinin artması sebebi östrojen hormonundaki azalma değil İnhibin B hormonu değerindeki azalmadır. Hatta artış saptanan FSH hormonu östrojen üretiminin artmasına neden olmaktadır.

Yorumlar

Bir yorum yazınız