Tüp Bebek Nedir, Nasıl Yapılır? - Doç. Dr. Latif Küpelioğlu Tüp Bebek Nedir, Nasıl Yapılır?
RANDEVU AL

ONLINE RANDEVU

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

Tüp Bebek Nedir, Nasıl Yapılır?

Tüp Bebek Nedir, Nasıl Yapılır?

Tüp bebek tedavi yöntemini kısaca tanımlamak gerekirse, kadın ve erkeğe ait üreme hücrelerinin, vücut dışında labarotuvar koşullarında döllenmesi işlemlerine tüp bebek tedavisi denir.

Bu tedavide erkek ve kadın üreme hücreleri vücut sıcaklığında ve uygun bir ortamda  bekletilir. Bu sürede elde edilen yumurtaların ortalama olarak yarısında döllenme meydana gelir. Bu döllenmiş olan yumurtalara embryo denilir ve son aşama olarak bu embryolar anne adayının rahmine transfer edilir.

Embriyolar, rahim ağzından ince bir katater yardımıyla rahim içerisine yerleştirilir. Bu uygulamalar neticesi kadınların yaşlarına göre değişmekle birlikte yaklaşık  %50’sinde hamilelik oluşturulabilir. Fakat bu hamileliklerin bir bölümü düşük ile sonuçlanabilir. Tedaviye başlayan adayların uygulama başına yaklaşık % 40’ında gebelik sağlanır ve sağlıklı şekilde doğum gerçekleşir. Bu oran birçok uygulama neticesi % 70 ’lere de yükselebilir. Geri kalan % 20 – 30’luk grup modern tıbbın tüm imkanlarına karşın ne yazık ki bebek sahibi olamaz.

Tüp bebek tekniklerinde farklı ilaçlarla (Gonal-F, Puregon, Menogon) anne adayının yumurtalıklarının uyarılmasına yardım edilir. Yumurtalıkların uyarılmasının amacı ise embriyo oluşturmaya aday olan çok sayıda yumurta oluşturmaktır. Çok sayıda embriyonun rahim içine transfer edilmesi ile (embriyo transferi) hamilelik şansının arttırıldığı bilinmektedir.  Ancak birden çok sayıda embriyo transfer edilmesi, çoğul gebelik riskini de beraber getirdiği için yasal olarak sınırlandırılmıştır. Yasalar 35 yaş üstü ve daha önce iki veya daha fazla başarısız denemesi olan anne adaylarında iki embriyo transferine izin verirken, diğer tüm anne adaylarında tek embriyo transferine izin vermektedir.

Tüp bebek hakkında genel bilgiler

Tüp bebek, doğal yöntemler ile hamilelik sağlayamayan kadınlarda uygulanan bir tedavi yöntemidir. Erkek (sperm) ve dişi (yumurta) döl hücrelerinin laboratuvar şartlarında birleştirilmesi neticesi oluşan embriyoların, rahime transferi prosedürüyle uygulanır. Laboratuvar şartlarında oluşturulan döllenme, kendiliğinden ya da insan eliyle, tek yumurta içine tek sperm verilmesi ile gerçekleşir.

Tüp bebek, uygulanmaya başlandığı ilk zamanlar enfeksiyon ya da cerrahi müdahele sonucunda tüplerinde kalıcı hasar meydana gelen kadınlar üzerinde kullanılmaya başlanmış, kısa bir zaman ardından ise, kısırlığa sebep olan diğer etkenlerin de tedavisinde de kullanılır duruma gelmiştir. Bugün, polikistik over sendromu, endometriozis, sebebi açıklanamayan kısırlık durumları ve erkeğe bağlı kısırlıkta, tüp bebek yöntemleri ile başarılı neticeler elde etmek oldukça mümkündür.

Özellikle son yıllarda uygulanmaya konulan mikroenjeksiyon yöntemi ile sperm sayısı çok düşük olan ve hatta menisinde hiç sperm bulunamamasına rağmen testisinde sperm olan erkeklerin tedavisinde bir devrim niteliğindedir.

Neden tüp bebek?

Tüp bebek yöntemi, birçok yardımcı üreme tedavi alternatifi olsa da, çoğunlukla en sık tercih edilen tedavi yöntemidir. Bunun nedeni ise, gebe kalma oranın en fazla olduğu tedavi yöntemi olmasıdır.

Mikroenjeksiyon yöntemi

Son yıllarda uygulanmaya başlanan mikroenjeksiyon ismi verilen teknik ile, menisinde sperm saptanamayan ya da saptansa dahi sperm sayısının oldukça düşük olduğu fakat testisinde sperm olan erkeklerin tedavisinde yepyeni bir sayfa açmıştır.

Tüp bebek tedavisi kimlere uygulanır?

  • Açıklanamayan kısırlık durumunda,
  • Tüplerin her ikisinin de  tıkalı olması durumunda,
  • Yumurtlama bozuklukları, ileri derece polikistik over sendromu durumunda,
  • Endometriyozis hastalığı, endometriyoma (çikolata kistleri) durumunda,
  • Sperm kalite bozuklukları, azospermide(boşalma sıvısınde sperm hücresi bulunmama durumu),
  • Servikal etken tespit edildiğinde,
  • İmmunolojik etkenler söz konusu ise tüp bebek tedavisi uygulanabilir.

Tüp bebek tedavisinin süresi, tercih edilen tedavi yöntemine göre değişebilmektedir. Tedavide en yaygın olarak, ”antagonist protokol” ismi verilen yöntem tercih edilir. Tüp bebek tedavisi planlanan kişilerde tedavi, anne adayının adetinin 2. ya da 3. günü başlar. Başlangıç günü ultrason yapılır, ultrasonda yumurtalıklarda ve rahimde tedaviye başlamayı engelleyecek bir problemin olup olmadığı araştırılır.

Anne adayının kanında FSH ve östrojen seviyelerine bakılır. Kadının tedavisine başlamak için herhangi bir engel saptanmazsa; anne adayının yaşı, kısırlık sebebi, kan tahlil sonuçları ve yumurtalık rezervleri de göz önünde bulundurularak hastaya göre tercih edilebilecek en ideal tedavi yöntemine karar verilir, Bunu takiben tüp bebek tedavisi için yumurta oluşumunu sağlamak adına hormon tedavisine başlanır. Bu döneme, ”kontrollü over sitimulasyonu” ismi verilir. Bu dönemde tedaviye yanıt ve yumurta gelişimi değerlendirmesi için bir süre ultrason uygulanır ve kandaki hormonların incelenmesi yapılır.

Yumurtalıkların uyarılması

İğne şeklinde hormon içeren ilaçlar uygulanır. Bunun nedeni, yeni adet döneminin 3. gününden başlayarak  yumurtalıklardaki yumurtlama folliküllerinin (antral foliküller)  uyarılmasını gerçekleştirmektir. Yumurtalıklarda birden fazla yumurta hücresinin gelişimini sağlamak için bu ilaçlar verilir. Birden fazla yumurta hücresinin gelişimi, döllenen embriyolar arasından en iyisini seçmeye olanak tanıması ve kaliteli diğer embriyoların yeni tekniklerle dondurulabilmesine izin vermesi nedeni ile önemlidir.  Yumurtalıklarının uyarılma dönemi ise hastadan hastaya değişkenlik gösterir. Yumurtalıkların uygulanan ilaca verdiği yanıt, bu sürecin ne kadar daha devam edeceğini ortaya koyar. Çoğunlukla bu süre 8-12 gün arasında değişkenlik göstermektedir.  Her gün hormon uygulaması ve belli aralıklarla ultrason ile bu dönemde yumurta gelişimi takip edilir.

Yumurta toplanması

Yumurta hücreleri belli olgunluğa ve boyuta eriştikten sonra, yumurtaların çatlamasını sağlayan hormonal bir iğne yapılır. İğne yapıldıktan 34-36 saat sonra yumurta toplama işlemine başlanılır. Bu iğnenin zamanında yapılması oldukça önem teşkil eder. Yumurta toplama işlemi, sedasyon anestezi, yani uyku hali ismi verilen durumda transvajinal ultrasonografi ile uygulanır. Bu uygulamanın sebebi ise; hastanın ağrı hissetmesini önlemektir. Hasta, sabah aç karnına alınır. Uygulama ortalama 20 ile 30 dakika arasında tamamlanır.

Bu işlem sırasında foliküllerin içindeki sıvı boşaltılır. Embriyologlar tarafından mikroskop altında toplanan sıvıda yumurta olup olmadığı incelenerek yumurtalar toplanır. İlk uygulamada folikül sıvısında yumurta saptanamayabilir. Bu durumlarda özel bir sıvı ile folikülün içi yıkanır. Bu şekilde folikül içinde kalmış olabilecek yumurtaları saptayabilmek mümkün olur. Ortalama alınması planlanan yumurta sayısı 5- 15 iken, bu rakam 1′den 40′a kadar da yükselebilir. Çok az bir oranda, hiç yumurta toplanamama ihtimali de vardır. Bu uygulama ardından hasta bir-iki saat izlenir ve sonrasında evine gönderilir. Bundan sonraki adımlarda ise toplanan yumurtalardan uygun olanların seçilmesi, döllenmesi ve ilerleyen uygun günde (yumurta toplma işleminden sonra 2 ile 5. gün arası) rahim içine trasnfer edilmesi vardır.

Yumurtaların Döllenmesi  (Fertilizasyon)

Yumurta toplama uygulamasıyla sağlanan MII oosit ismi verilen olgun yani döllenebilecek yumurtalar tercih edildikten sonra, sperm hücre kalitesi incelenerek, klasik tüp bebek ya da mikroenjeksiyon yöntemiyle laboratuvar koşullarında döllenme gerçekleştirilir. Bazı durumlarda döllenme şansını arttırma amacıyla mikroenjeksiyon tekniği kullanmak daha uygun olur. Sperm hücresi, yumurta hücresini döller ve embryo oluşur. Özel kültür ortamında, döllenmiş yumurtalar, anne adayının rahmine transfer edilebilecek duruma gelinceye dek takip edilir. İyi ve kaliteli embriyo seçilerek en uygun zamanda rahim içine transfer edilir.

Embriyo Transferi

Embriyoların laboratuvar koşullarından alınması ve anne adayının rahmine transfer edilmesi işlemine, embriyo transferi denir. Bu aşamada, anesteziye gerek olmaz. Hasta, ağrı duymaz. Yumurta toplanma uygulamasından 2 ila 5 gün sonra transfer gerçekleştirilir. Transferin ne zaman uygulanacağı embriyo sayı ve kalitesiyle ilgili bir durumdur.  Transfer öncesi rahim ağzı özel sıvılar yardımı ile temizlenir. Rahim içerisine transfer, ince kateter ile rahim ağzından geçilerek yapılır.  Bu işlem ardından rahim içine bırakılan embriyoların bundan sonra  kendi kendilerine gelişmeye devam ederek rahime tutunmaları için beklenir.

Transferi işlem ardından, yarım ile bir  saatlik bir istirahat sonrası hasta  evine dönebilir. Transfer ardından geriye kalan döllenmiş iyi kalitede embiryolar mevcut ise, bu embroyolar ileride kullanılmak adına dondurularak saklanabilir. iyi kaliteli embriyoların donma ve çözülme işlemleri ardından canlılıklarını koruyabilme oranları %95′tir. Dondurulmuş ve çözülmüş embriyoların gebelik şansı taze embriyolar kadar yüksektir.  Maliyeti düşürmesi sebebiyle avantajlıdır.

Yorumlar

Bir yorum yazınız